Create
Learn
Share

Temel hak ve ödevler

rename
fatihhsoylemez's version from 2016-01-23 21:34

Section

Temel hak ve hürriyetlerin durdurulması

 

Savaş, seferberlik, sıkıyönetim, olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir,
Savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında sıkıyönetim ve olağanüstü hal dahi olsa

 

Kişinin yaşama hakkına dokunulamaz
Maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz
Kimse din ve vicdan düşünce ve kanaatleri açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçalanamaz
Suç ve cezalar geçmişe işlemez
Suçluluk mahkeme kararı ile ispatlanıncaya kadar kimse suçlu sayılmaz

 

Kişinin temel hak ve ödevleri (negatif - koruyucu)

 

1 kişi dokunulmazlığı
Yakalama ve tutuklama kararlarının yerine getirilmesi
Tutuklu veya hükümlünün kaçamasının önlenmesi
İsyanın bastırılması
Sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde yetkili mercinin vermiş olduğu emir kapsamında silah kullanılmasına kanunun izin verdiği durumlarda meydana gelen ölümlerde haklar sınırlanabilir

 

2.zorla çalıştırma yasağı
Hükümlülük ve tutukluluk süreleri içinde çalıştırılmak
Olağan üstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetler
Ülke ihtiyaçlarının zorunlu kılındığıu alanlarda beden ve fikir çalışmaları zorla çalıştırma sayılmaz
,
3. kişi hürriyeti ve güvenliği
Mahkemelerce verilen hürriyeti kısıtlayıcı cezalar ve güvenlik tedbirleri
Mahkeme… ilgilinin yakalanması veya tutuklanması
Bir küçüğün gözetim altında ıslahı
Toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu alkol tutkunu yada hastalık yayabilecek birinin ıslahı için kanunda belirtilen duruma uygun olarak tedbirin yerine getirilmesi
Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler hakim kararı ile tutuklanır bunların dışında suçüstü ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir, hürriyetten yoksun bırakma sayılmaz

 

4. özel hayatın gizlilği
Milli güvenlik, kamu düzeni suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık genel ahlak, başkasının hak ve özgürlükleri usulüne göre verilmiş hakim kararı ile sınırlanabilir

 

4.1. konut dokunulmazlığı
Milli güvenlik kamu düzeni suç işlenmesinin önlenmesi genel sağlık genel ahlak başkasının hak ve özgürlükleri yetkili kılınmış merci ile diğer hallerde hakim kararı ile konuta girilir, el konulur, arama yapılabilir

 

4.2. haberleşme hürriyeti
Milli güvenlik kamu düzeni suç işlenmesinin önlenmesi genel sağlık genel ahlak başkasının hak ve özgürlükleri hakim kararı ile gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yetkili merci yazılı emri ile sınırlanır

 

5 yerleşme ve seyahat hürriyeti
Yerleşme hürriyetinin sınırlanma sebepleri
Suç işlemesini önlemek
Sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak
Sağlıklı düzenli kentleşme
Kamu mallarını korumak
Seyahat hürriyetinin sınırlanma sebepleri
Suç işlemesini önlemek
Suç soruşturması ve kavuşturması

 

6. din ve vicdan hürriyeti
Din ve inanç hürriyetyi sınırlandırılamaz ibadet hürriyeti sınırlandırılabilir

 

7. düşünce ve kanaat hürriyeti
Sınırlama yok

 

8. düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti
Milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, kamu güvenliği, suçluların cezalandırılması, cumhuriyetin temel nitelikleri ve devletin ülkesi ve millleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması nedeniyle sınırlanabilir
Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler engellemek sınırlama sayılmaz

 

9. bilim sanat hürriyeti
Yayma hakkı anayasanın ilk 3 maddesinin değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılamaz

 

10. basın hürriyeti
devletin iç ve dış güvenliğini ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü tehdit eden veya isyana teşvik eder nitelikteki veya yazıyı yazanlar bastıranlar veya aynı amaçla basanlar veya başkalarına verenler bu suçlara ait kanun hükümleri uyarınca sorumlu olurlar
basın hürriyetinin sınırlanmasında anayasanın 26 ve 27. maddeleri uygulanır (düşünceyi açıklama ve yayma ile bilim sanat)
tedbir yolu ile dağıtım hakim kararı ile gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yetkili merci kararı ile bu kararı alan yetkili merciye geç 24 saat içinde kararı hakime bildirir hakim bu kararı 48 saat içinde onaylamazsa dağıtım önleme kararı hükümsüz sayılır
yargılama görevinin amacına uygun olarak yerine getirilmesi için; kanunla belirtilecek sınırlar içinde, hakim tarafından verilen kararlar saklı kalmak üzere olaylar hakkında yayım yasağı konamaz
süreli veya süresiz yayınlar kanunun gösterdiği suçların soruşturma veya kavuşturmasına geçilmiş olması hallerinde hakim kararıyla; devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, milli güvenliğin kamu düzeni genel ahlak ve suçların önlenmesi bakımından gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunun açıkça yetkili kıldığı mercinin emriyle toplatılabilir
toplatma kararı veren yetkili merci bu kararıını 24 saat içinde hakime, hakim bu kararı en geç 48 saat içinde onaylamazsa toplatma kararı hükümsüz sayılır
süreli yayınlar dev. ülk. ve mil. bölünmez cumhuriyetin temel ilkelerine, milli güvenlik, genel ahlak aykırı yayınlardan mahkum olanlar mahkeme kararı ile geçici olarak kapatılabilir

 

10.1 süreli ve süresiz yayın hakkı
önceden izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz
süreli yayın çıkarabilmek için kanunun gösterdiği bilgi ve belgelerin kanunda belirtilen yetkili merciye verilmesi yeterlidir, bu bilgi ve belgeler kanuna aykırılığı tespit edilirseyetkili merci yayının durdurulması için mahkemeye başvurabilir
süreli yayınların çıkarılması yayım şartları mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanun ile düzenlenir
kanun haber düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal ekonomik, mali ve teknik şartlar koyamaz
süreli yayınlar devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin veya bunlara bağlı kurumların araç ve imkanlarından eşitlik esasına göre yararlanır

 

10.2 basın araçlarının korunması
kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevi ve eklentileri ile basın araçları suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemez veya işletilmekten alıkonulamaz

 

10.3 kamu tüzel kişilerinin elindeki basın kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı

 

kişiler ve siyasi partiler kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme ve yayım araçlarından yararlanma hakkına sahiptir bu yararlanmanın şart ve usülleri kanunla belirlenir
kanun milli güvenlik, kamu düzeni genel ahlak genel sağlık korunması dışında, halkın bur araçlarla haber almasını, düşünce ve kanaatlere ulaşmasını engelleyici kayıtlar koyamaz

 

10.4 düzeltme ve cevap hakkı
düzeltme ve cevap hakkı ancak kişilerin haysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlar yapılması hallerinde tanınır ve kanunla düzenlenir
düzeltme ve cevap yayımlanmazsa yayımlanmasının gerekip gerekmediğine hakim tarafından ilgilinin müracaatından itibaren 7 gün içinde karar verir

 

11. dernek kurma hürriyeti
,önceden izin almaksızın kurulur
milli güvenlik kamu düzeni genel ahlak genel sağlık başkalarının hürriyetinin korunması suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla sınırlanabilir
hakim kararı ile kapatılır, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yetkili merci kararı ile kapatılabilir veya faaliyeti, durdurulur, bu karar 24 saat içinde hakim onayına sunulur hakim 48 saat içinde karar verir, aksi halde karar kendiliğinden yürürlükten kalkar
bu karar vakıflarla ilgilide uygulanır

 

11.1 toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
önceden izin almadan
milli güvenlik kamu düzeni genel ahlak genel sağlık başkalarının hürriyetinin korunması suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla sınırlanabilir

 

12. mülkiyet hakkı
kamu yararı amacıyla sınırlanabilir

 

13.hak arama hürriyeti
13.1 kanuni hakim güvencesi
14. ispat hakkı
15. temel hak ve hürriyetlerin korunması

 

--Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbiler alınabilir
--yakalanan tutuklanan biri en geç 48 içinde hakim karşısına çıkartılır
--devletin milleti ve ülkesi ile bölünmezliği-- atatürk milliyetçiliği ile ilgilidir
--temel hak ve ödevlerin durdurulması ilk kez 1982 anayasasında yer almıştır
--kamulaştırma ile ilgili sorunlar asliye hukuk mahkemesinde (adli mahkemeler) kamulaştırmanın iptali ile ilgili uyuşmazlıklar (idari mahkemelerde
--toplu sözleşmelerde çıkan sorunlar kamu görevlileri hakem heyeti, toplu iş sözleşmeleri sırasında çıkan sorunlar yüksek hakem heyetince çözülür
--anayasa mahk. siyasi partilerin mali denetimini yapar, sayıştaydan yardım alır