Create
Learn
Share

Blok 1.3 week 1

rename
liesanne's version from 2016-03-15 17:50

anatomie en embryologie van endocriene organen

Question Answer
Hoe vindt besturing van weefsels en organen plaats?- zenuwweefsel
- hormonale aansturing
- farmaceutisch
Wat zijn de endocriene organen van de mens?- hypofyse
- schildklier
- bijschildklieren
- bijnier
- pancreas
- gonaden
Waar ligt de hypofyse en waaruit bestaat hij?- Aan de grote hersenen thv diencephalon, via hypofysesteeltje aan de hypothalamus, gelegen in sella Turcica
- voorkwab (adenohypofyse) en achterkwab (neurohypofyse)
Embryonale afkomst van hypofyse:- voorkwab: Orale ectoderm. Instulping (zakje van Rathke) wordt afgesnoerd.
- achterkwab: Neuroectoderm. aanhangsel van neurale buis.
Hoe vindt de aansturing plaats van de adenohypofyse?- hypothalamus --> zenuwuitlopers naar neurohypofyse --> factoren die zich via capillaire systeem van hypofyse verspreiden en adenohypofyse aanzetten tot hormoonproductie
- directe aansturing door hormonen afkomstig uit hypothalamus
Wat is de embryonale afkomst van de schildklier?Er ontstaat een zakje thv overgant tong/keelholte welk zich afsnoert, zakt langzaam af tijdens ontwikkeling (bij 1 op de 100: lobus piramidalis blijft achter, waardoor schildklier verbonden is met de keelholte). Er kunnen stukjes schildklierweefsel achterblijven bij afzakken: ectopisch schildklierweefsel (normaal functionerend)
Wat zijn schildkliercystes?ectopisch schildklierweefsel dat zich vult met vocht
Waar moet je op letten als je schildkliercyste wilt verwijderen?of er ander functionerend schildklierweefsel in het lichaam aanwezig is (anders hypothyreoidie)
Wat is een retrosternaal struma?Te ver afgezakte schildklier, tot in de thoraxholte, blokkeert de oesofagus. Geeft alleen slikklachten, verder geen afwijking.
Wat is de embryonale oorsprong van de bijschildklieren?Kieuwzakken: aan het eind van de 3e en 4e keelzak links en rechts. Zakken mee met de schildklier.
Waarom zijn de bijnieren sterk gevasculariseerd?tijdens embryonale ontwikkeling waren ze relatief groot.
Waar liggen de bijnieren?net onder het diafragma, bovenop de nieren
Waaruit bestaan de bijnieren en waar komen deze delen vandaan?- cortex (schors), ontstaan uit epitheel rond de darm
- medulla (merg), ontstaan uit epitheel van de rug
Waaruit bestaan de gonaden van de man?Testes. Bevat afvoerbuis voor zaadcellen (ductus deferens), komt uit in urethra. Tussen zaadcelproducerende cellen in testis liggen endocriene cellen die androgene hormonen produceren.
Waaruit bestaan de gonaden van de vrouw?Ovaria. Eileiders eindigen vlak bij ovaria. Tussen eicelrpoducerende cellen liggen endocriene cellen die vooral oestrogene hormonen produceren.
Wat is de embryonale oorsprong van de gonaden?redelijk hoog in lichaam aangelegd, doordat ze aan bindweefselbandjes zitten die niet meegroeien, worden ze langzaam naar beneden getrokken. Ovaria blijven in buikholte, testes dalen af door opening in buikvlies (lieskanaal)
Wat zijn de problemen van testis die niet indalen?- kwaliteit zaadcellen omlaag door hogere temperatuur
- 5x grotere kans op kwaadaardige ontaarding (verdwijnt NIET bij helpen met indalen)
memorize

Histologie en celbiologie van de endocriene organen

Question Answer
Wat zijn cytokines?hormonen van het immuunsysteem
Welke verschillende secretievormen bestaan er?- autocrien (gevoelig voor eigen hormonen)
- paracrien (effectcellen dichtbij producerende cel)
- endocrien (effectcellen door hele lichaam, bereikt via bloed)
- synaptisch (overdracht van signalen in zenuwsynapsen)
Wat zijn kenmerken van steroide hormonen?- lipofiel (door membraan heen)
- bindt in cel aan receptoreiwit
- kunnen niet opgeslagen worden
- gemaakt uit cholesterol (kan wel in opslag liggen in hormoonproducerende cellen)
Wat zijn kenmerken van proteine hormonen?- hydrofiel (niet door membraan heen)
- bindt aan receptoren op celmembraan (doorgeven van signaal door fosforylatie)
- afgegeven door exocytose (kan dus opgeslagen worden)
- burst: vol blaasje fuseert met celmembraan
- langzaam/geleidelijk aangemaakt
Wat zijn de hormonen van de adenohypofyse?- LH
- FSH
- Groeihormoon
- Prolactine
- ACTH
- MSH
- TSH
Wat zijn de hormonen van de neurohypofyse?- ADH
- oxytocine
Wat zijn de hormonen van de bijnieren?- medulla: (nor)adrenaline
- zona glomerulosa: mineralocorticoïden (aldosteron)
- zona fasciculata: glucocorticosteroïden (cortisol)
- zona reticularis: sekshormonen (androgenen, oestrogenen)
Hoe wordt de medulla van de bijnier geregeld?via uitlopers van de hypothalamus
Hoe worden de zona fasciculata en reticularis geregeld?via ACTH
Hoe wordt de adenohypofyse geregeld?- releasing/inhibiting hormonen uit hypothalamus
- circulerende metabolieten
- externe factoren
Wat zijn de mogelijke oorzaken van primaire bijnierschorsinsufficientie (ziekte van Addison)?- auto-immuunadrenalitis
- infectieuze adrenalitis
- maligniteit
- hemorragisch infarct
- geneesmiddelen
Wat is er aan de hand bij de ziekte van Cushing?hyperplastisch bijniercortex
Wat zijn de hormonen van de schildklier?- thyroxine (en thyreoglobuline, voorproduct van thyroxine)
- calcitonine
Wat zijn de hormonen van de bijschildklier?- PTH
Wat is het colloid?follikels in schildklier waar het thyreoglobuline ligt opgeslagen. Vormt daar een versuikerde eiwitmassa.
Wat is de functie van calcitonine?remt botafbraak door osteoclasten, dus minder calcium uit botweefsel: concentratie calcium omlaag
Wat is de functie van PTH?stimuleert botafbraak en verhoogt hiermee de calciumspiegel
Wat wordt er uit POMC gemaakt?- ACTH
- MSH
- beta-lipotropine
- beta-endorfine
- enkefaline
Welke stof stimuleert aldosteron aanmaak?angiotensine
Welke stof stimuleert cortisol en sexhormonen aanmaak?ACTH
Waaruit bestaat de schildklier?follikels omgeven door capillairen
Wat zijn schildklierfollikels?Door follikel cellen omgeven ruimtes die zijn gevuld met colloid
Wat produceren de follikelcellen in de schildklier?thyroglobuline
Wat is de behandeling van primaire bijnierinsufficientie?- hydrocortison (10-5-5 mg)
- fludrocortison (1dd 50-100microgram)
- BRAKEN = BELLEN!
Wat zijn symptomen van de primaire bijnierinsufficientie?- progressieve vermoeidheid
- verminderde eetlust
- buikpijn
- koorts
- concentratieproblemen
Wat kan een opvallende observatie zijn bij lichamelijk onderzoek?hyperpigmentatie
Functie oxytocine- Gelukkig gevoel, sociaal welbevinden
- uterus contractie
- melkproductie in borsten
hoe werkt de vascularisatie van de bijnier?- arterien lopen in kapsel
- capillairen duiken naar merg, hierdoor kunnen de hormonen gemaakt in de schors invloed uitoefenen op (nor)adrenaline productie in het merg
- in het merg wordt het bloed door venen afgevoerd
Hoe werkt de opslag van schildklierhormoon?- thyreoglobuline is een groot molecuul (allemaal thyroxine aan elkaar gebonden), deze worden extracellulair in colloid opgeslagen
- afgifte na stimulatie van TSH door knippen van thyreoglobuline
Wat is de perifere conversie?omzetting van T4 naar T3 in doelweefsel van schildklierhormoon (dus buiten de schildklier)
Wat zijn herring bodies?ophopingen van secretiegranula die lichtmicroscopisch waarneembaar zijn
waaruit bestaan herring bodies?- complex van kleine peptidehormonen gekoppeld aan neurofysine
welke nuclei liggen in de hypothalamus?- nucleus supraopticus (productie ADH)
- nucleus paraventricularis (productie oxytocine)
Hoe is de bloedvoorziening van de hypofyse geregeld?- arteria carotis interna --> arteria hypofysialis inferior (neurohypofyse + steel) / 2 arteriae hypofysiales superiores (eminentia mediana + infundibulum)
hoe verloopt de synthese van schildklierhormoon?- synthese thyreoglobuline in granulair ER en glycolsylatie in Golgi complex
- Jodide opgenomen door jodiumpomp (o.i.v. TSH)
- membraangebonden H2O2 oxideert jodide tot hypojodiet, welk snel reageert met thyrosylresiduen van thyreoglobuline
- Vorming mono-joodthyrosine en di-joodthyrosine (2 di-joodthyrosine = thyroxine)
Wat is er aan de hand bij de ziekte van Graves?AIZ met antilichamen gericht tegen TSH receptor (stimulatie)
Wat is er aan de hand bij de ziekte van Hashimoto?- auto-antilichamen tegen thyroid-peroxidase en thyreoglobuline
- lymfocyt infiltraties
- (nagenoeg) afwezigheid van colloid
embryonale afkomst bijniermedullaectodermale cellen van de neurale lijst
memorize

Functies en werking van hormonen en endocriene regelsystemen

Question Answer
Wat zijn de voorwaarden van een regelsysteem?- regelend proces
- geregeld proces
- plan
Wat houdt het werkpunt in?Dit is het punt waarbij de functiecurves van een bepaalde klier elkaar snijden. Dit is het 'plan'. Het is een evenwichtswaarde voor de spiegel van het product van de klier.
Wat gebeurd er als een patiënt latent ziek is?patiënten hebben een aantoonbare afwijking, maar hebben geen klinische symptomen, doordat de verstoringen door het regelsysteem worden uitgeregeld.
Hoe kan het werkpunt worden waargenomen?door labonderzoek
Hoe kunnen de functiecurves worden waargenomen?door farmaceutische interventies
memorize

Werking van geneesmiddelen deel I

Question Answer
Doelen van geneesmiddelen- voorkomen ziektes
- diagnostiseren
- behandelen
Wat is farmacodynamiek?Wat doet het geneesmiddel met het lichaam?
Wat is farmacokinetiek?Wat doet het lichaam met het geneesmiddel?
Wat is basale farmacologie?hoe werkt het op moleculair, cellulair, weefsel en lichaam niveau?
Wat is klinische farmacologie?wat gebeurt er in mensen?
Wat is farmacotherapie?welk geneesmiddel voor welke ziekte en patiënt?
In welke fases is de geneesmiddelwerking in vivo te onderscheiden?- farmaceutische fase (oplossen werkzame stof)
- farmacokinetische fase (absorptie, distributie, metabolisme, excretie)
- farmacodynamische fase (interactie farmacon met target in weefsel)
Welke moleculaire targets zijn er?- ionenkanalen
- enzymen
- transporteiwitten
- receptoren
Wat zijn kenmerken van ionenkanalen?- ionen hebben belangrijke invloed op membraanpotentiaal
- sommige ionen zijn ook intracellulaire boodschappers
- verantwoordelijk voor snelle prikkeloverdracht
Hoe wordt de activiteit van intracellulaire enzymen geregeld?- voornamelijk via receptoren
- ook via directe werking op enzymen
Welke stoffen kunnen via transporteiwitten over de membraan heen?- ionen
- glucose
- organische zuren en basen
- neurotransmitters
Wat zijn functies van transporteiwitten?- aangrijpingspunt geneesmiddelen
- absorptie uit darm
- transport door bloed-hersen-barrière
- secretie en resorptie in nier
Welke receptor aangrijpingspunten zijn er?- Receptor-afhankelijke ionenkanalen
- G-eiwit gekoppelde receptoren
- receptoren met enzymatische eigenschappen
- DNA-gekoppelde receptoren
Typen van receptoren op volgorde van reactiesnelheid (snel naar langzaam):- veranderde membraanpotentiaal
- second messenger
- eiwit fosforylatie
- mRNA synthese
Welke groep receptor aangrijpingspunten is het grootst?G-ewit gekoppeld
Hoe zit de G-eiwit cyclus in elkaar?- Inactief: G-eiwit met GDP
- Ligand bindt aan G-eiwit
- GDP omgewisseld voor GTP
- splitsing van G-eiwit, elk deel eigen functie
- GTP verbruikt: vervangen door GDP: G-eiwit weer inactief
Hoe werkt een receptor met enzymatische eigenschappen?Via een ligand ontstaat een intracellulair signaal waardoor verschillende intracellulaire eiwitten worden ingeschakeld. Meestal gaat het om tyrosinekinaseactiviteit.
Hoe werkt een DNA-gekoppelde receptor?Worden aangezet door lipofiele ligand (moet door membraan heen). Bindt aan transcriptiefactor, waardoor deze actief wordt en zorgt voor veranderingen in transcriptiepatroon. Normaal worden deze transcriptiefactoren door heatshock proteins inactief gehouden. Geneesmiddel zorgt voor verstoting van dit heatshock protein.
Op welke niveau's wordt er gekeken naar de werking van geneesmiddelen?- Molecuul
- Cel
- weefsel
- lichaam
- populatie
Hoe kan een geneesmiddel len in reacties hebben tussen mensen?- zelfde symptoom, andere ziekte
- leeftijd
- geslacht
- ziekte/behandeling geinduceerde verandering van gevoeligheid
- genetica
Hoe wordt de kwantificatie van werking geneesmiddelen ingedeeld?- alles of niets
- gradueel
Wat zijn belangrijke parameters in dosis-effectcurve?- Emax
- ED50 (50% populatie met gewenst effect bij bepaalde dosis)
memorize